योगेन्द्र सिंह धामी – मानव जीवन संसारको सबैभन्दा अमूल्य उपहार हो। तर, कहिलेकाहीँ मानिसको जीवनमा यस्ता परिस्थितिहरू आउँछन्, जहाँ उसले आफूलाई असहाय र एक्लो महसुस गर्छ। यही निराशाको चरम सीमामा पुगेर आफ्नो जीवन आफैं समाप्त गर्ने निर्णय गर्नुलाई आत्महत्या भनिन्छ। आत्महत्या कुनै पनि समस्याको समाधान होइन, बरु यो एउटा दुःखद अन्त्य हो जसले परिवार र समाजलाई कहिल्यै निको नहुने चोट दिन्छ।
मानिसले आत्महत्या गर्ने निर्णय एकाएक गर्दैन। यसका पछाडि मानसिक तनाव, डिप्रेसन (अवसाद), आर्थिक संकट, प्रेममा असफलता, पारिवारिक कलह, वा गम्भीर रोग जस्ता धेरै कारणहरू हुन सक्छन्। आजको प्रतिस्पर्धी युगमा असफलता सहन नसक्नु र मनका कुरा अरूसँग बाँड्न नसक्नुले पनि मानिसलाई यो गलत बाटोतर्फ धकेल्ने गरेको छ।
जीवनमा उतारचढाव आउनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो। रातपछि दिन आएझैं दुःखपछि सुख पक्कै आउँछ। आत्महत्याले समस्या समाधान गर्दैन, बरु जीवित रहेका आफन्तहरूका लागि आजीवन पीडा र ग्लानि छोडेर जान्छ। समस्यासँग जुध्नु नै बहादुरी हो, भाग्नु होइन। हरेक समस्याको विकल्प हुन्छ, तर जीवनको कुनै विकल्प हुँदैन।
आत्महत्या रोक्न समाजको हरेक तहबाट सचेत हुन आवश्यक छ:
१. खुला कुराकानी: यदि कोही व्यक्ति लामो समयसम्म दुःखी वा टोलाइरहेको देखिन्छ भने उसँग प्रेमपूर्वक कुरा गर्नुपर्छ।
२. मानसिक स्वास्थ्यमा ध्यान: मानसिक रोगलाई लुकाउनु हुँदैन। समयमै मनोपरामर्शदाता वा डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ।
३. सकारात्मक सोच: योग, ध्यान र रचनात्मक कार्यमा लागेर मनलाई शान्त राख्न सकिन्छ।
४. सहयोग समूह: सरकार र सामाजिक संस्थाहरूले सञ्चालन गरेका ‘हेल्पलाइन’ नम्बरहरूको प्रयोग गर्न सकिन्छ।
आफ्नो ज्यान लिनु कायरता मात्र होइन, यो सामाजिक र नैतिक रूपमा पनि गलत छ। हामीले बुझ्नुपर्छ कि “ज्यान रहे संसार देखिन्छ।” त्यसैले, आफू पनि बाँचौँ र अरूलाई पनि बचाऔँ। यदि कसैले आत्महत्याको विचार गरिरहेको छ भने उसलाई माया, साथ र उचित परामर्शको खाँचो हुन्छ। सचेत बनौँ, जीवनलाई माया गरौँ।
यदि तपाईं वा तपाईंले चिन्नुभएको कोही मानसिक तनावमा हुनुहुन्छ भने, नेपाल सरकारको राष्ट्रिय हेल्पलाइन नम्बर ११६६ मा फोन गरेर निःशुल्क परामर्श लिन सक्नुहुन्छ।
✍️ योगेन्द्र सिंह धामी
श्री महेन्द्र नमूना माध्यमिक बिध्यालय माहाकाली -4 खलंगा दार्चुला
पढाई सिविल ई्जिनियरिङ्
