काठमाडौं । साना बालबालिकाको स्वस्थ विकासका लागि पोसिलो खाना आवश्यक भए पनि दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई केही खानेकुरा दिनु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस उमेरसम्म बालबालिकाको पाचन प्रणाली र मिर्गौला पूर्ण रूपमा विकसित भइसकेको हुँदैन, त्यसैले उनीहरूको खानपानमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ । विशेषज्ञहरूले दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई निम्न ६ प्रकारका खाद्य पदार्थ नदिन वा सीमित मात्रामा दिन सुझाव दिएका छन् ।
नुन
बालबालिकाको खानामा धेरै नुन मिसाउनु हुँदैन । यस उमेरमा मिर्गौलाले अत्यधिक सोडियम राम्रोसँग प्रशोधन गर्न सक्दैन । त्यसैले चिकित्सकहरूले कम नुन भएको हल्का घरेलु खाना खुवाउन सल्लाह दिन्छन् ।
चिनी
दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई अतिरिक्त चिनी दिनु उपयुक्त मानिँदैन । धेरै चिनी सेवन गर्दा दाँत बिग्रने जोखिम बढ्नुका साथै बालबालिकामा अत्यधिक गुलियो खाने बानी बस्न सक्छ । यसले फलफूल, तरकारी र अन्य पोसिलो खानेकुराप्रति रुचि घटाउन सक्छ ।
गाईको दूध
एक वर्षभन्दा कम उमेरका शिशुलाई गाईको दूध पनि दिनु हुँदैन । विशेषज्ञहरूका अनुसार यसले शरीरमा फलामको कमी हुने तथा पेटसम्बन्धी समस्या निम्त्याउन सक्छ । एकदेखि दुई वर्षका बालबालिकालाई पनि गाईको दूध सीमित मात्रामा मात्र दिनुपर्छ । दिनभरिमा करिब ५०० मिलिमिटरभन्दा बढी दूध नदिन सिफारिस गरिएको छ ।
मह
मह स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिए पनि एक वर्षभन्दा कम उमेरका शिशुलाई दिनु हुँदैन । महमा हुने केही ब्याक्टेरियाले शिशुमा बोटुलिज्म नामक गम्भीर रोग निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले बच्चा एक वर्ष नपुग्दासम्म मह नदिन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन् ।
सिङ्गै बदाम तथा अन्य गेडागुडी
बदाम, काजु, मूँगफली लगायतका सिङ्गै अन्न साना बालबालिकाको घाँटीमा अड्किने जोखिम हुन्छ । यदि दिनै परेमा तिनलाई राम्रोसँग पिसेर वा धुलो बनाएर मात्र खुवाउनुपर्छ ।
प्रशोधित तथा जंक फुड
चिप्स, बिस्कुट, प्याकेटमा बन्द भएर आउने स्न्याक्स, चिसो पेय पदार्थजस्ता प्रशोधित खाद्य पदार्थमा नुन, चिनी र विभिन्न रसायनको मात्रा बढी हुन्छ । यस्ता खानेकुराले बालबालिकाको वृद्धि र समग्र स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार साना बालबालिकालाई सकेसम्म ताजा, घरमै तयार गरिएको र सन्तुलित पोषणयुक्त खाना खुवाउनु नै सबैभन्दा सुरक्षित र स्वस्थ विकल्प हो ।
