काठमाडौँ – आजभोलि देशका धेरैजसो भागमा तापक्रम बढ्न थालेको छ। गर्मीको मौसमले हिटस्ट्रोकदेखि लिएर अन्य धेरै गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरूको जोखिम बढाउन सक्छ।
गर्मी सुरु हुनेबित्तिकै चर्को घाम र छाला डढ्ने समस्या बढ्छ, जसबाट बच्न मानिसहरू सनस्क्रिनको प्रयोग गर्छन्।
विशेषज्ञहरू पनि घाममा निस्कनुअघि अनिवार्य रूपमा सनस्क्रिन लगाउन सल्लाह दिन्छन्। यसले सूर्यको हानिकारक अल्ट्राभायोलेट (यूभी) किरणबाट छालालाई जोगाउँछ र छालाको क्यान्सरको जोखिमलाई समेत कम गर्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा एउटा ठूलो प्रश्न उठ्छ- के सनस्क्रिनको अत्यधिक प्रयोगले शरीरमा भिटामिन-डीको कमी हुन सक्छ?
वास्तवमा सूर्यको किरणलाई भिटामिन-डीको सबैभन्दा राम्रो स्रोत मानिन्छ। सनस्क्रिनले छालालाई घामबाट जोगाउन सुरक्षात्मक तह बनाउने भएकाले, के यो क्रिमले जानेर वा नजानेर भिटामिन-डीको कमी हुने जोखिम बढाउन सक्छ त?
राम्रो स्वास्थ्यका लागि भिटामिन-डी अत्यावश्यक
यहाँ ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने, भिटामिन-डी शरीरका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण पोषक तत्त्व हो। यसले हड्डीलाई बलियो बनाउन, क्याल्सियम सोस्न र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई बलियो बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
यो भिटामिन मुख्यतया सूर्यको किरणको सम्पर्कमा आउँदा छालामा प्राकृतिक रूपमै बन्छ। यस्तोमा, के सनस्क्रिनले भिटामिन-डी बन्ने प्रक्रियामा अवरोध त गर्दैन?
धेरै अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि राम्रो गुणस्तरको सनस्क्रिनले यूभी किरणहरूलाई ९५% भन्दा बढीसम्म रोक्न सक्छ।
के सनस्क्रिन लगाउँदा भिटामिन-डी कम हुन्छ?
नेसनल इन्स्टिच्युट अफ हेल्थको रिपोर्टमा विशेषज्ञहरूले बताएअनुसार, सनस्क्रिन लगाउँदैमा शरीरमा भिटामिन-डीको कमी हुने सम्भावना कमै हुन्छ।
• सनस्क्रिनले छालामा भिटामिन-डी बन्ने क्षमतालाई केही हदसम्म कम भने पक्कै गर्छ।
• यद्यपि, सामान्यतया हामी सनस्क्रिन यति बाक्लो वा यति धेरै पटक लगाउँदैनौँ जसले भिटामिन-डी बन्ने प्रक्रियालाई पूर्ण रूपमा रोक्न सकोस्।
• शरीरमा भिटामिन-डीको सही मात्रा कायम राख्न थोरै घाम मात्र पनि पर्याप्त हुन्छ।
यी कुराहरू पनि जानिराखौँ
अध्ययनहरूले देखाएअनुसार, दैनिक रूपमा सनस्क्रिन लगाइसकेपछि पनि छालासम्म यति किरणहरू पुग्छन्, जसले भिटामिन-डी बनाउन सकोस्। शरीरलाई सूर्यको किरणको एकदमै कम मात्रा मात्र आवश्यक पर्ने भएकाले, यसबाट भिटामिन-डीको ठुलो कमी हुने जोखिम हुँदैन।
• सूर्यको किरणबाहेक तपाईं यो भिटामिन बोसोयुक्त माछा, दूध र सप्लिमेन्ट्सबाट पनि प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ, त्यसैले धेरै चिन्ता लिनु आवश्यक छैन।
• भिटामिन-डीको कमी हुने जोखिम सामान्यतया ती मानिसहरूमा बढी हुन्छ, जो घामबाट बच्न धेरै नै सावधानी अपनाउँछन्।
• सधैँ पूरै शरीर ढाक्ने लुगा लगाउनु, धेरै एसपीएफ भएको सनस्क्रिन लगाउनु, घाममा पटक्कै ननिस्कनु र खानपानमा यो भिटामिनयुक्त खानेकुराको कमी हुनुले तपाईंमा यसको जोखिम बढाउन सक्छ।
गर्मीमा सनस्क्रिन लगाउनु फाइदाजनक
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, धेरैजसो मानिसहरूका लागि घाममा बस्दा छालालाई हुने नोक्सानको जोखिम भिटामिन-डीको कमी हुने जोखिमभन्दा कयौँ गुणा बढी हुन्छ। छाला रोग विशेषज्ञहरू बताउँछन् कि बिहानको समयमा १०-१५ मिनेट मात्र घामको सम्पर्कमा रहनु भिटामिन-डी बनाउन पर्याप्त हुन्छ।
• गर्मीमा सनस्क्रिन लगाउनुका धेरै ठुला फाइदाहरू छन्। यसले छालालाई सूर्यको हानिकारक यूभी किरणहरूबाट बचाउँछ, जसले छिटो बुढ्यौली देखिने र छालाको क्यान्सरको जोखिमलाई कम गर्न सक्छ।
• सनस्क्रिनले छालाको कोलाजेनलाई नोक्सान हुनबाट जोगाउँछ, जसले गर्दा छाला लामो समयसम्म जवान देखिन्छ।
• जहाँ यूभी इन्डेक्स प्रायः उच्च रहन्छ, त्यहाँ सनस्क्रिनको प्रयोग अझ बढी जरुरी हुन्छ।
