काठमाडौं – कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रमा चीन र अमेरिकाबीच प्रतिस्पर्धा तीव्र भइरहेका बेला चिनियाँ स्टार्टअप डिप्सिकले आफ्नो नयाँ र उन्नत एआई मोडेल सार्वजनिक गरेको छ । कम लागतमै उच्च क्षमता भएको मोडेल विकास गरेर पहिल्यै विश्वको ध्यान खिचेको कम्पनीले यस पटक ‘डिप्सिक भी ४’ नामक नयाँ संस्करण सार्वजनिक गर्दै एआई प्रविधि दौडलाई थप तीव्र बनाएको हो ।
कम्पनीका अनुसार ‘डिप्सिक भी४’ ले करिब १० लाख शब्दसम्मको लामो सन्दर्भ सम्हाल्न सक्ने क्षमता राख्छ, जसले जटिल विश्लेषणात्मक कार्यमा यसको उपयोगिता उल्लेखनीय रूपमा बढाउनेछ । सामाजिक सञ्जाल वीच्याटमार्फत जारी विज्ञप्तिमा यस मोडेललाई लागत–प्रभावकारी र अत्याधुनिक प्रतिस्पर्धी प्रणालीसँग समान स्तरको क्षमतायुक्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
डिप्सिकले उक्त मोडेललाई ‘भी ४ प्रो’ र ‘भी ४ फ्ल्यास’ गरी दुई संस्करणमा उपलब्ध गराएको छ । कम्पनीका अनुसार भी ४ प्रोमा करिब १६ खर्ब प्यारामिटर समावेश छन् भने भी ४ फ्ल्यासमा २८४ अर्ब प्यारामिटर रहेका छन् । फ्ल्यास संस्करणलाई तुलनात्मक रूपमा सस्तो र दक्ष विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
यी प्यारामिटरहरूले मोडेलको निर्णय क्षमता र विश्लेषणात्मक दक्षता निर्धारण गर्ने कम्पनीको दाबी छ । नयाँ मोडेलले एजेन्ट क्षमताहरू, विश्व ज्ञान र तर्क क्षमतामा उल्लेखनीय सुधार गरेको र विभिन्न एआई उपकरणहरूसँग अनुकूल हुने गरी विकास गरिएको पनि कम्पनीले जनाएको छ । प्रारम्भिक ‘ओपन सोर्स’ संस्करणसमेत सार्वजनिक भइसकेको छ ।
यसअघि डिप्सिकले सन् २०२५ जनवरीमा आर १ तर्क मोडेलमा आधारित च्याटबोट सार्वजनिक गरेपछि विश्व एआई बजारमा ठूलो हलचल ल्याएको थियो । ‘डिप्सिक झट्का’ भनेर चर्चित उक्त घटनाले प्रविधि कम्पनीहरूको रणनीतिमा समेत पुनर्विचार गर्न बाध्य बनाएको विश्लेषण गरिएको थियो ।
तर कम्पनीका उत्पादनसँगै डेटा गोपनीयता र सेन्सरसिप सम्बन्धी प्रश्नहरू पनि उठ्दै आएका छन् । विशेष गरी संवेदनशील ऐतिहासिक घटनासम्बन्धी प्रश्नमा च्याटबोटले जवाफ नदिने गरेको आरोप समेत लागेको छ ।
यसैबीच चीनभित्र डिप्सिकका एआई उपकरणहरू सरकारी निकाय, स्वास्थ्य, वित्तीय क्षेत्र तथा विभिन्न व्यवसायमा व्यापक रूपमा प्रयोग भइरहेका छन् । यसको खुला स्रोत नीति नै यसको तीव्र अपनत्वको मुख्य कारण मानिएको छ ।
यता एआई प्रविधिमा चीन र अमेरिकाबीच प्रतिस्पर्धा थप चर्किँदै गएको छ । अमेरिकी अधिकारीहरूले चिनियाँ संस्थाहरूले अमेरिकी एआई प्रविधि हासिल गर्ने प्रयास गरिरहेको आरोप लगाइरहेका छन् । अमेरिकी विज्ञान तथा प्रविधि प्रमुख माइकल क्रेटसिओसले औद्योगिक स्तरमा एआई प्रविधि चोरीको प्रयास भइरहेको दाबी गर्दै अमेरिकी नवप्रवर्तनको सुरक्षा आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
