प्राथमिकता र आशा

गोबिन्द राज ओझा (राजन)– नेपालको समृद्धिको आधार विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तन हुनुपर्छ । प्राकृतिक स्रोत, युवा जनशक्ति र सिर्जनशील क्षमता हाम्रो सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हुन् । यिनै शक्तिलाई सही दिशामा परिचालन गर्न सके नेपाल आत्मनिर्भर, समृद्ध र सक्षम राष्ट्र बन्न सक्छ । दुर्गम क्षेत्रसम्म विज्ञान र प्रविधिको पहुँच विस्तार गर्नु आजको प्रमुख आवश्यकता हो । जहाँ शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार र सूचना–प्रविधिको पहुँच पुग्छ, त्यहाँ विकासको ढोका पनि खुल्छ । वायरलेस इन्टरनेट, डिजिटल सेवा र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले गाउँ–गाउँमा नयाँ सम्भावनाहरू सिर्जना गर्न सक्छ ।

अनुसन्धान, आविष्कार, खोज र अन्वेषणलाई राज्यले प्राथमिकता दिनुपर्छ । नयाँ सोच भएका युवा, विद्यार्थी, वैज्ञानिक र उद्यमीलाई आवश्यक नीति, कानुन, पूर्वाधार र आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउन सके नेपालमै विश्वस्तरीय आविष्कार सम्भव छन् । स्टार्टअप र नवप्रवर्तनमैत्री वातावरणले रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै देशको अर्थतन्त्रलाई पनि मजबुत बनाउँछ । विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तनसँग सम्बन्धित निकायहरू प्रभावकारी हुनुपर्छ । स्थानीय तह, शैक्षिक संस्था, निजी क्षेत्र र अनुसन्धान केन्द्रबीच सहकार्य बढाएर विकासलाई जनमुखी बनाउन सकिन्छ । राष्ट्रिय नवप्रवर्तन केन्द्रजस्ता संस्थाले युवाका सिर्जनात्मक सोचलाई व्यवहारमा उतार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन् ।

मेरो सपना शक्तिशाली नेपाल, स्रोत–साधनयुक्त नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली हो । यस्तो नेपाल जहाँ प्रतिभाले अवसर पाओस्, नयाँ आविष्कार जन्मिऊन्, अनुसन्धानले उद्योग र उत्पादनलाई नयाँ उचाइमा पु¥याओस्, र विज्ञान तथा प्रविधि राष्ट्र निर्माणको मुख्य आधार बनून् । आज आवश्यकता राजनीतिक इच्छाशक्ति, दीर्घकालीन योजना र सबैको साझा प्रयासको हो। जब विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई राष्ट्रिय प्राथमिकता बनाइन्छ, तब मात्र नेपाल आत्मनिर्भर, आधुनिक र समुन्नत राष्ट्रका रूपमा विश्वसामु उभिन सक्षम हुनेछ ।

प्राथमिकता र आशा

विज्ञान र प्रविधि केवल प्रयोगशालामा सीमित विषय होइन, यो राष्ट्रको समृद्धि, सुरक्षा, उत्पादन, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुशासनको आधार हो । विश्वका विकसित राष्ट्रहरूले अनुसन्धान, आविष्कार र नवप्रवर्तनलाई प्राथमिकता दिएका कारण नै उनीहरूले आर्थिक, औद्योगिक र वैज्ञानिक क्षेत्रमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका छन् । नेपालले पनि यही बाटो समात्न आवश्यक छ ।
हाम्रा विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था र उद्योगबीच बलियो सहकार्य हुनुपर्छ । विद्यार्थीका सिर्जनात्मक सोचलाई प्रयोगमा ल्याउने वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ । कृषि, जलस्रोत, ऊर्जा, पर्यटन, सूचना–प्रविधि, स्वास्थ्य र वातावरणजस्ता क्षेत्रमा स्वदेशी अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गर्न सके नेपालले आफ्नै आवश्यकता अनुसारका समाधान विकास गर्न सक्छ ।

देशका प्रतिभाशाली युवाहरू विदेशिन बाध्य हुने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्छ । उनीहरूलाई स्वदेशमै अनुसन्धान गर्ने अवसर, आधुनिक प्रयोगशाला, पर्याप्त बजेट र सम्मानजनक वातावरण उपलब्ध गराउन सके नयाँ प्रविधि, उद्योग र रोजगारीको सिर्जना हुनेछ । प्रतिभाको सम्मान गर्ने राष्ट्र नै भविष्यमा सफल राष्ट्र बन्छ । हाम्रो लक्ष्य केवल प्रविधि आयात गर्ने होइन, प्रविधि सिर्जना गर्ने राष्ट्र बन्नु हो । नेपाली माटोमा जन्मिएका विचार, आविष्कार र अनुसन्धानले विश्व बजारमा आफ्नो पहिचान बनाउन सकून् । यही सोचले आत्मनिर्भर, समृद्ध र वैज्ञानिक नेपाल निर्माणको आधार तयार गर्नेछ ।

जब नेपालले विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान, खोज, अन्वेषण र नवप्रवर्तनलाई विकासको मूल आधार बनाउँछ, तब शक्तिशाली नेपाल, सम्पन्न नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को राष्ट्रिय सपना अवश्य साकार हुनेछ । यही लक्ष्य प्राप्तिका लागि सरकार, निजी क्षेत्र, शैक्षिक संस्था, वैज्ञानिक, उद्यमी र सम्पूर्ण नागरिकले हातेमालो गर्दै अगाडि बढ्नुपर्छ । यही नै उज्ज्वल नेपालको मार्ग हो ।

जब राज्य, निजी क्षेत्र, शैक्षिक संस्था र नागरिक समाज एकै उद्देश्यका साथ अघि बढ्छन्, तब नयाँ नेपालको सपना साकार हुन्छ । विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई राष्ट्रिय अभियानका रूपमा अघि बढाउँदै समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को लक्ष्य हासिल गर्न हामी सबैको साझा योगदान आवश्यक छ । नेपाल सम्भावनाले भरिएको देश हो । हिमाल, पहाड, तराई, वन, जलस्रोत, जैविक विविधता र अथाह प्राकृतिक सम्पदाले हाम्रो राष्ट्रलाई विशेष बनाएको छ । यी स्रोत–साधनको दिगो उपयोग विज्ञान, प्रविधि र अनुसन्धानमार्फत गर्न सके नेपाल आर्थिक रूपमा बलियो र आत्मनिर्भर बन्न सक्छ ।

हामीले केवल प्राकृतिक स्रोतको उपयोग मात्र होइन, त्यसको संरक्षण र मूल्यवृद्धिमा पनि ध्यान दिनुपर्छ । जलविद्युत्, कृषि, जडीबुटी, पर्यटन, सूचना–प्रविधि र हरित ऊर्जाका क्षेत्रमा नयाँ खोज, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई प्राथमिकता दिन सके विश्व बजारमा नेपाली उत्पादन र ज्ञानको पहिचान स्थापित हुनेछ । राष्ट्र निर्माणमा युवाको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण छ । युवालाई सिर्जनशील सोच, सीप, उद्यमशीलता र वैज्ञानिक दृष्टिकोणतर्फ प्रेरित गर्नुपर्छ । विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म अनुसन्धानमुखी शिक्षा प्रणाली विकास गरी “सोच्ने, सिर्जना गर्ने र समाधान खोज्ने“ संस्कृतिको विकास गर्नु आजको आवश्यकता हो । राष्ट्रको भविष्य उज्यालो बनाउन विज्ञानप्रतिको सम्मान, अनुसन्धानमा पर्याप्त लगानी, पारदर्शी नीति र दीर्घकालीन योजना अपरिहार्य छन् । आज गरिएको सही लगानीले भोलिको समृद्ध नेपाल निर्माण गर्छ ।

मेरो विश्वास छ—जब नेपालले विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान, खोज, अन्वेषण र नवप्रवर्तनलाई विकासको मूल आधार बनाउँछ, तब शक्तिशाली नेपाल, सम्पन्न नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को राष्ट्रिय सपना अवश्य साकार हुनेछ । यही लक्ष्य प्राप्तिका लागि सरकार, निजी क्षेत्र, शैक्षिक संस्था, वैज्ञानिक, उद्यमी र सम्पूर्ण नागरिकले हातेमालो गर्दै अगाडि बढ्नुपर्छ । यही नै उज्ज्वल नेपालको मार्ग हो ।
अब नेपालले उपभोगमुखी अर्थतन्त्रबाट उत्पादनमुखी र ज्ञानमा आधारित अर्थतन्त्रतर्फ यात्रा गर्नुपर्छ । त्यसका लागि विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई राष्ट्रिय विकासको केन्द्रमा राख्न आवश्यक छ । कुनै पनि देशको वास्तविक शक्ति प्राकृतिक स्रोतमा मात्र होइन, ती स्रोतलाई ज्ञान र प्रविधिको प्रयोगबाट मूल्यवान् सम्पत्तिमा रूपान्तरण गर्ने क्षमतामा निहित हुन्छ ।

नेपालमा कृषि आधुनिकीकरण, स्वच्छ ऊर्जा, औषधिजन्य जडीबुटी, सूचना–प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, रोबोटिक्स, जैविक प्रविधि र अन्तरिक्ष विज्ञानजस्ता क्षेत्रमा पनि दीर्घकालीन योजना बनाउनुपर्छ । यी क्षेत्रहरूमा लगानी बढाउन सके नेपालले भविष्यको विश्व अर्थतन्त्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सक्छ । हरेक जिल्लामा अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तन केन्द्र स्थापना गरी स्थानीय समस्या स्थानीय ज्ञान र आधुनिक प्रविधिको सहकार्यबाट समाधान गर्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ । यसले स्थानीय उत्पादन, उद्यमशीलता र रोजगारीलाई पनि नयाँ गति दिनेछ ।

हामीले विदेशी प्रविधिको उपभोक्ता मात्र होइन, आफ्नै ज्ञान, सीप र अनुसन्धानका आधारमा नयाँ प्रविधि विकास गर्ने राष्ट्र बन्ने संकल्प लिनुपर्छ । यही संकल्पले नेपाली युवाको प्रतिभालाई विश्वमञ्चमा स्थापित गर्नेछ र नेपाललाई ज्ञान, विज्ञान र नवप्रवर्तनको केन्द्रका रूपमा चिनाउनेछ । हाम्रो भविष्यको नेपाल यस्तो होस्, जहाँ प्रत्येक बालबालिकाले वैज्ञानिक सोच सिकून्, प्रत्येक युवाले आफ्नो प्रतिभा देशमै प्रयोग गर्न पाओस्, प्रत्येक अनुसन्धानले समाजको समस्या समाधान गरोस्, र प्रत्येक आविष्कारले राष्ट्रलाई आत्मनिर्भर र समृद्ध बनाओस् । यही बाटोले समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली को राष्ट्रिय आकांक्षा व्यवहारमा रूपान्तरण हुनेछ ।

राष्ट्रको विकास केवल सरकारको प्रयासबाट मात्र सम्भव हुँदैन। नागरिक, शैक्षिक संस्था, उद्योग–व्यवसाय, वैज्ञानिक, अनुसन्धानकर्ता, किसान, श्रमिक र उद्यमी सबैको साझा योगदान आवश्यक हुन्छ । जब राष्ट्र निर्माणलाई साझा जिम्मेवारीका रूपमा स्वीकार गरिन्छ, तब विकासले स्थायित्व र गति दुवै प्राप्त गर्छ । नेपालका हरेक गाउँ, नगर र जिल्लामा लुकेका प्रतिभा, सीप र सम्भावनालाई पहिचान गर्नुपर्छ । आर्थिक अभावका कारण कुनै पनि प्रतिभा ओझेलमा पर्नु हुँदैन । राज्यले छात्रवृत्ति, अनुसन्धान अनुदान, आधुनिक प्रयोगशाला, प्रविधिमैत्री वातावरण र उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्ने नीति लागू गर्नुपर्छ । यही लगानीले भविष्यका वैज्ञानिक, अनुसन्धानकर्ता र आविष्कारक जन्माउनेछ ।

हामीसँग जलस्रोत, कृषि, वन, पर्यटन, जडीबुटी, खनिज तथा सांस्कृतिक सम्पदाजस्ता अमूल्य स्रोत छन् । यिनको संरक्षण, वैज्ञानिक उपयोग र मूल्य अभिवृद्धि गर्न सके नेपालले आयातमा निर्भरता घटाएर निर्यातमुखी अर्थतन्त्र निर्माण गर्न सक्छ । आत्मनिर्भरता केवल नारा होइन, ज्ञान, श्रम र प्रविधिको संयुक्त परिणाम हो । हामीले भविष्यका पुस्तालाई केवल डिग्री होइन, सोच्ने क्षमता, अनुसन्धान गर्ने संस्कार, समस्या समाधान गर्ने सीप र समाजप्रतिको जिम्मेवारी पनि हस्तान्तरण गर्नुपर्छ । शिक्षा र अनुसन्धानबीचको सम्बन्ध बलियो बनाउँदै ज्ञानलाई उत्पादन, सेवा र उद्योगसँग जोड्न सके देशको समग्र विकासले नयाँ गति लिनेछ ।

मेरो विश्वास छ—विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान, खोज, अन्वेषण र नवप्रवर्तनलाई राष्ट्रिय संस्कृतिको रूपमा विकास गर्न सके नेपाल विश्वसामु सक्षम, आत्मनिर्भर, सम्मानित र समृद्ध राष्ट्रका रूपमा स्थापित हुनेछ । यही मार्गले शक्तिशाली नेपाल, सम्पन्न नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को महान् राष्ट्रिय सपना साकार हुनेछ । एक्काइसौँ शताब्दीको प्रतिस्पर्धा अब हतियारको होइन, ज्ञान, विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनको प्रतिस्पर्धा हो । जसले अनुसन्धानमा लगानी गर्छ, उसैले भविष्य निर्माण गर्छ । नेपालले पनि यही यथार्थलाई आत्मसात् गर्दै विज्ञान र प्रविधिलाई राष्ट्रिय विकासको पहिलो प्राथमिकता बनाउनुपर्छ ।

देशभर वैज्ञानिक चेतना फैलाउन विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म प्रयोगात्मक शिक्षा, अनुसन्धान संस्कृति र सिर्जनात्मक सोचको विकास गर्न आवश्यक छ । विद्यार्थीलाई केवल परीक्षामुखी होइन, खोज, अनुसन्धान र समाधानमुखी बनाउने शिक्षा प्रणाली नै समयको माग हो । नेपालमा उत्पादित ज्ञान, अनुसन्धान र आविष्कारलाई उद्योग, कृषि, स्वास्थ्य, ऊर्जा, पर्यटन र सार्वजनिक सेवासँग जोड्न सके आर्थिक विकासले नयाँ गति लिनेछ । प्रयोगशालामा जन्मिएका विचार उद्योगमा रूपान्तरण हुँदा मात्र अनुसन्धानको वास्तविक मूल्य स्थापित हुन्छ । विदेशमा रहेका नेपाली वैज्ञानिक, प्राविधिक र विज्ञहरूको ज्ञान, सीप र अनुभवलाई मातृभूमिको विकासमा उपयोग गर्ने वातावरण पनि निर्माण गर्नुपर्छ । उनीहरूको अनुभव र स्वदेशका युवाको ऊर्जा मिलेर नेपाललाई वैज्ञानिक रूपमा सक्षम राष्ट्र बनाउन सक्छ ।

मेरो सपना यस्तो नेपाल हो, जहाँ कुनै पनि प्रतिभा अवसरको अभावमा हराउन नपरोस; कुनै पनि अनुसन्धान बजेटको अभावमा रोकिन नपरोस्; र कुनै पनि युवा आफ्नो सपना पूरा गर्न विदेशिन बाध्य नहोस् । विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान, खोज, अन्वेषण र नवप्रवर्तनलाई राष्ट्रिय अभियानका रूपमा अघि बढाउँदै आत्मनिर्भर, समृद्ध र सम्मानित नेपालको निर्माण गर्नु आजको पुस्ताको ऐतिहासिक जिम्मेवारी हो । यही मार्गले शक्तिशाली नेपाल, सम्पन्न नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को सपना साकार हुनेछ । राष्ट्र निर्माणको यात्रा कहिल्यै छोटो हुँदैन । यसका लागि दूरदृष्टि, इमानदारी, निरन्तर परिश्रम र वैज्ञानिक सोच आवश्यक हुन्छ । आज हामीले गर्ने सही निर्णयले भोलिका पुस्ताको भविष्य निर्धारण गर्छ । त्यसैले विकासका प्रत्येक योजनामा विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ ।

नेपालको आर्थिक समृद्धिको आधार केवल वैदेशिक सहायता वा रेमिट्यान्स होइन, स्वदेशी उत्पादन, अनुसन्धान, उद्योग र उद्यमशीलता हुनुपर्छ । विश्वविद्यालयमा भएका अनुसन्धानलाई उद्योगसँग जोड्ने, कृषिलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्ने र स्थानीय उत्पादनलाई विश्व बजारसम्म पु¥याउने नीति आवश्यक छ । हाम्रो देशमा रहेका प्राकृतिक स्रोत, जलशक्ति, जैविक विविधता, जडीबुटी, हिमाली सम्पदा र सांस्कृतिक सम्पत्तिलाई वैज्ञानिक ढङ्गले अध्ययन, संरक्षण र उपयोग गर्न सके नेपालले विश्वमा आफ्नो विशिष्ट पहिचान स्थापित गर्न सक्छ । विकास र वातावरणबीच सन्तुलन कायम गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ ।

अब प्रत्येक पालिकामा डिजिटल सेवा, प्रत्येक विद्यालयमा विज्ञान प्रयोगशाला, प्रत्येक विश्वविद्यालयमा गुणस्तरीय अनुसन्धान केन्द्र र प्रत्येक प्रदेशमा नवप्रवर्तन हब स्थापना गर्ने दीर्घकालीन सोच आवश्यक छ । यसले ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्ने र स्थानीय समस्याको स्थानीय समाधान खोज्ने संस्कृतिको विकास गर्नेछ ।

सरकारले अनुसन्धानमा लगानी बढाउनु, निजी क्षेत्रले नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गर्नु, विश्वविद्यालयले गुणस्तरीय अनुसन्धान गर्नु र नागरिकले वैज्ञानिक सोचलाई जीवनशैली बनाउनु—यी सबै पक्ष एकसाथ अघि बढे मात्र समृद्धिको आधार बलियो हुन्छ । अन्ततः, मेरो विश्वास स्पष्ट छ—नेपालसँग क्षमता छ, प्रतिभा छ, प्राकृतिक स्रोत छ र अथाह सम्भावना पनि छ । आवश्यक छ त केवल सही नीति, दृढ नेतृत्व, पारदर्शी कार्यान्वयन र विज्ञानप्रतिको अटल प्रतिबद्धता । जब यी सबै पक्ष एकै ठाउँमा उभिन्छन्, तब शक्तिशाली नेपाल, स्रोत–साधनयुक्त नेपाल, समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली को सपना केवल कल्पना होइन, यथार्थ बन्नेछ । यही हाम्रो साझा संकल्प, साझा जिम्मेवारी र उज्ज्वल भविष्यको मार्ग हो ।

आजको विश्वमा राष्ट्रको प्रतिष्ठा केवल भौगोलिक क्षेत्रफल वा जनसङ्ख्याले निर्धारण गर्दैन, बरु ज्ञान, अनुसन्धान, विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनमा हासिल गरेको उपलब्धिले निर्धारण गर्छ । नेपालले पनि अब उपभोक्ता राष्ट्रबाट सिर्जनशील र आविष्कारमुखी राष्ट्र बन्ने साहसिक यात्रा सुरु गर्नुपर्छ । हाम्रो देशका हजारौँ युवा प्रतिभा, वैज्ञानिक, प्राविधिक, अनुसन्धानकर्ता र उद्यमीहरू असाधारण क्षमता बोकेर बसेका छन् । उनीहरूलाई अवसर, स्रोत र उचित वातावरण प्रदान गर्न सकियो भने नेपालले विश्वस्तरीय प्रविधि, औषधि, कृषि प्रणाली, ऊर्जा समाधान र डिजिटल सेवाको विकास गर्न सक्छ । प्रतिभामा गरिने लगानी नै भविष्यमा राष्ट्रको सबैभन्दा ठूलो पूँजी बन्नेछ ।

अब प्रत्येक पालिकामा डिजिटल सेवा, प्रत्येक विद्यालयमा विज्ञान प्रयोगशाला, प्रत्येक विश्वविद्यालयमा गुणस्तरीय अनुसन्धान केन्द्र र प्रत्येक प्रदेशमा नवप्रवर्तन हब स्थापना गर्ने दीर्घकालीन सोच आवश्यक छ । यसले ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्ने र स्थानीय समस्याको स्थानीय समाधान खोज्ने संस्कृतिको विकास गर्नेछ । हामीले भविष्यका पुस्तालाई केवल विकसित नेपालको सपना होइन, त्यसलाई निर्माण गर्ने अवसर पनि दिनुपर्छ । देशमा अनुसन्धानको सम्मान, वैज्ञानिकको सम्मान, शिक्षकको सम्मान र श्रमको सम्मान स्थापित हुनुपर्छ । जहाँ ज्ञानको कदर हुन्छ, त्यहीँ सभ्यता र समृद्धि फुल्छ ।

मेरो अन्तिम आह्वान यही हो—आउनुहोस्, विज्ञानलाई राष्ट्रिय संस्कार बनाऔँ, अनुसन्धानलाई विकासको मेरुदण्ड बनाऔँ, नवप्रवर्तनलाई आर्थिक समृद्धिको आधार बनाऔँ, र युवाको सिर्जनात्मक शक्तिलाई राष्ट्र निर्माणमा समर्पित गरौँ । त्यस दिन नेपाल केवल सुन्दर देश मात्र होइन, ज्ञान, विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनमा अग्रणी, शक्तिशाली, समृद्ध र आत्मनिर्भर राष्ट्रका रूपमा विश्वसामु गर्वका साथ उभिनेछ । राष्ट्र निर्माण कुनै एक व्यक्ति, एक संस्था वा एक सरकारको मात्र दायित्व होइन । यो सम्पूर्ण नेपालीको साझा अभियान हो । जब नागरिकमा सकारात्मक सोच, इमानदार नेतृत्व, वैज्ञानिक दृष्टिकोण र राष्ट्रप्रतिको समर्पण हुन्छ, तब असम्भव देखिने लक्ष्य पनि सम्भव बन्न थाल्छ ।

नेपालले अब दीर्घकालीन राष्ट्रिय नीति निर्माण गर्नुपर्छ, जुन सरकार परिवर्तनसँगै परिवर्तन नहोस्। विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान, शिक्षा, ऊर्जा, कृषि, उद्योग र वातावरणजस्ता क्षेत्रलाई राष्ट्रिय प्राथमिकताका रूपमा निरन्तर अघि बढाउने स्पष्ट मार्गचित्र आवश्यक छ । स्थिर नीति र प्रभावकारी कार्यान्वयनले मात्र विकासले गति लिन्छ । हामीले आफ्ना विश्वविद्यालयलाई केवल प्रमाणपत्र वितरण गर्ने संस्था होइन, ज्ञान उत्पादन गर्ने केन्द्रका रूपमा विकास गर्नुपर्छ । अनुसन्धानबाट नयाँ प्रविधि जन्मियोस्, नयाँ उद्योग स्थापना होऊन्, रोजगारी सिर्जना होस् र नेपाली उत्पादनले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सकोस् ।

प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र वैज्ञानिक उपयोगलाई सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्छ । स्वच्छ ऊर्जा, हरित प्रविधि, वातावरणमैत्री उद्योग र दिगो विकासका सिद्धान्तलाई आत्मसात् गरेर नेपालले आगामी पुस्ताका लागि सुरक्षित, स्वच्छ र समृद्ध भविष्य निर्माण गर्न सक्छ । मेरो दृढ विश्वास छ—जब हामी ज्ञानलाई शक्ति, अनुसन्धानलाई संस्कृति, नवप्रवर्तनलाई विकासको आधार र इमानदार श्रमलाई राष्ट्र निर्माणको साधन बनाउँछौँ, तब नेपालले नयाँ युगको सुरुवात गर्नेछ । त्यो युग हुनेछ आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र, सक्षम जनशक्ति, आधुनिक प्रविधि, वैज्ञानिक सोच र समृद्ध समाजको युग ।

आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर यस्तो नेपाल निर्माण गरौँ, जहाँ प्रत्येक नागरिकको सपना राष्ट्रको सपनासँग जोडियोस्, प्रत्येक आविष्कारले नयाँ सम्भावना जन्माओस्, प्रत्येक अनुसन्धानले विकासको ढोका खोलोस्, र प्रत्येक सफलताले “समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली” को राष्ट्रिय आकांक्षालाई साकार बनाओस् ।