काठमाडौँ – विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अफगानिस्तानमा मातृ मृत्यु दर अत्यन्तै चिन्ताजनक स्तरमा पुगेको छ।
प्रत्येक एक लाख जीवित जन्ममा करिब ५२१ जना महिलाको मृत्यु हुने गरेको देखिएको छ, जुन विश्वकै सबैभन्दा उच्च दरमध्ये एक मानिन्छ।
यो अवस्था मुख्य रूपमा गर्भावस्था र प्रसूतिकलामा देखिने जटिलताहरू समयमै उपचार नपाउनु, स्वास्थ्य सेवामा सीमित पहुँच र कमजोर स्वास्थ्य संरचनाका कारण उत्पन्न भएको बताइएको छ।
प्रतिवेदनले विशेष रूपमा प्रसूति फिस्टुला नामक गम्भीर स्वास्थ्य समस्याबारे विस्तृत रूपमा चर्चा गरेको छ। यो समस्याका कारण महिलाको मूत्रथैली वा मलद्वारमा गम्भीर क्षति पुग्छ।
परिणामस्वरूप महिलाहरूलाई निरन्तर पिसाब वा दिसा नियन्त्रण गर्न नसक्ने अवस्था आउँछ, जसले शारीरिक पीडासँगै दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउँछ। यस्तो अवस्थाले महिलाको दैनिक जीवन अत्यन्त कठिन बनाइदिन्छ।
यस्ता समस्याबाट प्रभावित महिलाहरू केवल शारीरिक रूपमा मात्र होइन, सामाजिक रूपमा पनि गहिरो असरमा पर्छन्। धेरै महिलाहरूलाई परिवार र समुदायबाट अलग गरिने, अपमान सहनुपर्ने र सामाजिक बहिष्कारको सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ। यसले उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ र धेरैजसो अवस्थामा निराशा तथा दीर्घकालीन मानसिक तनाव उत्पन्न हुन्छ।
यस्ता समस्याहरू उपचार योग्य भए पनि धेरै महिलाहरू उपचारसम्म पुग्न नसक्ने प्रतिवेदनमा थप उल्लेख गरिएको छ। यसको मुख्य कारण स्वास्थ्य सेवाको कमी, ग्रामीण क्षेत्रमा अस्पतालहरूको अभाव, आर्थिक कठिनाइ र आवश्यक जानकारीको अभाव हो। साथै, सामाजिक लाज र डरका कारण पनि धेरै महिलाहरू खुला रूपमा उपचार खोज्न हिचकिचाउने गर्छन्।
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको प्रतिवेदनले अफगानिस्तानमा मातृ स्वास्थ्य अवस्था अत्यन्त कमजोर रहेको र तत्काल प्रभावकारी स्वास्थ्य सुधार, जनचेतना वृद्धि र उपचार सुविधाको विस्तार आवश्यक रहेको स्पष्ट सङ्केत दिएको छ।
